హైదరాబాద్: కృష్ణా జలాల వివాదంలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ చేపట్టిన వివాదాస్పద సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణాన్ని తాను ఏకపక్షంగా అడ్డుకోలేనని కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు (కేఆర్ఎంబీ) తెలిపింది. సుప్రీంకోర్టులో పెండింగ్లో ఉన్న కేసు, ఏకాభిప్రాయంతోనే నిర్ణయాలు తీసుకోవాలన్న నిబంధన తనకు చట్టపరమైన, విధానపరమైన అడ్డంకులుగా ఉన్నాయని పేర్కొంది. అయితే ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్విభజన చట్టం-2014 ప్రకారం కొత్త ప్రాజెక్టులకు ముందస్తు మదింపు, సాంకేతిక అనుమతి తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలని రెండు రాష్ట్రాలకు మరోసారి స్పష్టం చేసింది.
ఈ మేరకు కేఆర్ఎంబీ సచివాలయం నవంబర్ 19, 2026 తేదీతో అధికారిక లేఖ రాసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ జల వనరుల శాఖకు, తెలంగాణ నీటిపారుదల, ఆయకట్టు అభివృద్ధి శాఖకు ఈ లేఖ పంపింది. అనుమతి లేని ప్రాజెక్టులపై జోక్యం చేసుకోవాలన్న విజ్ఞప్తులపై తన వైఖరిని బోర్డు అందులో వివరించింది. కృష్ణా ప్రాజెక్టుల వివాదాలపై తెలంగాణ నవంబర్ 16న పంపిన లేఖల తర్వాత ఈ సమాధానం వచ్చింది.
ఏదో ఒక రాష్ట్రం చేపట్టిన నిర్మాణ పనులపై ఆంక్షలు కోరుతూ గతంలోనూ ఇలాంటి విజ్ఞప్తులు వచ్చాయని బోర్డు గుర్తుచేసింది. ఒక రాష్ట్రాన్ని నిలువరిస్తూ ఆదేశాలు ఇచ్చే అధికారం తన పరిధికి, నిర్ణయ ప్రక్రియలకు లోబడే ఉంటుందని వివరించింది.
కేంద్ర జల్ శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ 2021లో జారీ చేసిన పరిధి నోటిఫికేషన్ను తెలంగాణ సుప్రీంకోర్టులో సవాల్ చేసిన విషయాన్ని కేఆర్ఎంబీ ప్రస్తావించింది. రిట్ పిటిషన్ (సివిల్) నంబర్ 666/2024తో ఆ కేసు దాఖలైంది. నోటిఫికేషన్ రాజ్యాంగబద్ధతనే తెలంగాణ ప్రశ్నించింది. అది రాజ్యాంగం ఇచ్చిన అధికారాల పరిధిని దాటిందని, కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికార దుర్వినియోగమని ఆరోపించింది.
పునర్విభజన చట్టంలోని సెక్షన్ 85(8) కింద ప్రాజెక్టుల మదింపుతో సహా బోర్డు పరిధిని, విధులను ఈ నోటిఫికేషనే నిర్దేశిస్తుంది. ఒకవైపు ఆ నోటిఫికేషన్ను సవాల్ చేస్తూనే మరోవైపు తన జోక్యాన్ని తెలంగాణ కోరుతోందని బోర్డు పేర్కొంది. ఈ రెండు వైఖరులు స్వతహాగానే పరస్పర విరుద్ధమని వ్యాఖ్యానించింది.
16వ సమావేశంలో ఆమోదించిన నిబంధనల్లోని క్లాజ్ 6(iii) ప్రకారం జరిగే తన నిర్ణయ ప్రక్రియను కూడా బోర్డు ప్రస్తావించింది. ఈ నిబంధన కింద సాధారణంగా ఏకాభిప్రాయంతోనే నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. ఏకాభిప్రాయం లేనప్పుడు వివాదాస్పద అంశం తేలకుండానే ఉండిపోతుంది. క్లాజ్ 6(ii) కింద వాయిదా కోసం భిన్నాభిప్రాయాన్ని ప్రత్యేకంగా నమోదు చేస్తేనే దీనికి మినహాయింపు ఉంటుంది.
వివాదాస్పద అంశాలపై నిర్ణయం తీసుకునే తన సామర్థ్యం ఏకాభిప్రాయ నిబంధనకు లోబడి ఉందని కేఆర్ఎంబీ తెలిపింది. తన పరిధిపై సుప్రీంకోర్టులో కేసు పెండింగ్లో ఉండటం పరిస్థితిని మరింత జటిలం చేసిందని పేర్కొంది.
కృష్ణా జలాల వివాదంలో కొత్త ప్రాజెక్టులకు ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి
పునర్విభజన చట్టం పదకొండో షెడ్యూల్లోని 7వ సూత్రాన్ని తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ పాటించాల్సిందేనని కేఆర్ఎంబీ పునరుద్ఘాటించింది. ఈ నిబంధన ప్రకారం అపెక్స్ కౌన్సిల్ మంజూరుకు ముందే కొత్త ప్రాజెక్టులకు సంబంధిత బోర్డు నుంచి మదింపు, సాంకేతిక అనుమతి పొందాలి.
మిగులు జలాలు లేదా కేటాయించని జలాలు అందుబాటులో ఉంటాయన్న అంచనాలతో ప్రాజెక్టులు చేపట్టవద్దని రెండు రాష్ట్రాలకు బోర్డు సూచించింది. చట్టబద్ధమైన అనుమతి ప్రక్రియనే అనుసరించాలని కోరింది. నీటి లభ్యతను ఊహించుకుని ప్రాజెక్టులు రూపొందించినంత మాత్రాన లేదా నిర్మించినంత మాత్రాన ఆ జలాలపై హక్కు రాదని స్పష్టం చేసింది. అలాంటి ప్రాజెక్టులు హామీతో కూడిన, చట్టపరంగా అమలయ్యే హక్కును కల్పించవని పేర్కొంది.
ప్రాజెక్టుల వారీ నీటి కేటాయింపులను సమర్థ ట్రిబ్యునల్ నిర్ణయించాల్సి ఉంటుందని బోర్డు తెలిపింది. కృష్ణా జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్-II తీర్పు ఇంకా వెలువడాల్సి ఉన్న సమయంలో ఈ లేఖ వచ్చింది.
పదకొండో షెడ్యూల్లోని 9వ సూత్రాన్ని కూడా లేఖలో ఉటంకించారు. బోర్డు నిర్ణయాన్ని ఒక రాష్ట్రం అమలు చేయకపోతే కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సిన చర్యలను ఈ నిబంధన వివరిస్తుంది. అయితే దాన్ని ప్రయోగించాలంటే ముందుగా బోర్డు తన పరిధిలో చెల్లుబాటయ్యే నిర్ణయం తీసుకుని ఉండాలని, ఆ నిర్ణయం అమలు కాకపోయి ఉండాలని కేఆర్ఎంబీ వివరించింది.
కేఆర్ఎంబీ ఛైర్మన్ ఆమోదంతో జారీ అయిన ఈ లేఖపై సూపరింటెండింగ్ ఇంజినీర్-II నరాని వెంకట రామన్ నవంబర్ 19న డిజిటల్ సంతకం చేశారు. వివాదాస్పద ప్రాజెక్టుల్లో దేనికీ ఈ లేఖ అనుమతి ఇవ్వలేదు. నిర్మాణాలను నిలిపివేయాలని కూడా ఆదేశించలేదు.
